ปวดเข่าเวลาขึ้นลงบันได ลุกจากเก้าอี้แล้วฝืด หรือเข่าบวมเป็นพัก ๆ อาจเป็นข้อเข่าเสื่อมระยะต้นที่ยังชะลอได้
อาการที่พบบ่อย
อาการเด่นคือปวดเข่าเวลาลงน้ำหนัก เช่น เดินขึ้นลงบันได ลุกจากท่านั่งกับพื้น หรือเดินไกลกว่าปกติ บางคนรู้สึกฝืดตอนเช้าแต่ดีขึ้นเมื่อขยับสักพัก บางคนได้ยินเสียงกรอบแกรบในข้อ และบางช่วงเข่าอาจบวมหรืออุ่นขึ้นเมื่อใช้งานหนัก
ทำไมข้อเข่าถึงเสื่อม
กระดูกอ่อนผิวข้อทำหน้าที่เป็นเบาะรองรับแรง เมื่อใช้งานสะสมหลายสิบปี น้ำหนักตัวมาก เคยบาดเจ็บที่เข่า หรือมีโรคข้ออักเสบร่วมด้วย กระดูกอ่อนจะบางลงจนกระดูกสองชิ้นเสียดสีกันมากขึ้น ร่างกายตอบสนองด้วยการอักเสบ จึงเกิดอาการปวดและบวม
สิ่งที่ทำได้ด้วยตัวเอง
ลดน้ำหนักแม้เพียงเล็กน้อยช่วยลดแรงที่กระทำต่อเข่าได้มาก เลี่ยงท่านั่งพับเพียบ นั่งยอง คุกเข่า และการขึ้นลงบันไดบ่อยเกินจำเป็น บริหารกล้ามเนื้อต้นขาด้านหน้าเป็นประจำเพื่อให้กล้ามเนื้อช่วยรับแรงแทนข้อ และเลือกออกกำลังกายที่ไม่กระแทก เช่น เดินในน้ำ ปั่นจักรยานเบา ๆ
แนวทางการรักษาที่คลินิกทำได้
แพทย์จะซักประวัติ ตรวจร่างกาย และอาจส่งเอกซเรย์เพื่อดูระยะของโรค การรักษามีตั้งแต่ปรับพฤติกรรมและกายภาพบำบัด ยาลดปวดและลดการอักเสบ ไปจนถึงการฉีดยาเข้าข้อในบางราย ส่วนการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเป็นทางเลือกสำหรับผู้ที่อาการมากและวิธีอื่นไม่ได้ผลแล้ว
ควรมาตรวจเมื่อไร
ถ้าปวดเข่าติดต่อกันเกินสองสัปดาห์ เดินได้สั้นลงกว่าเดิมชัดเจน เข่าบวมบ่อย เข่าล็อกหรือทรุดขณะเดิน ควรมาตรวจ อย่ารอจนเดินไม่ไหว เพราะระยะต้นมีทางเลือกในการชะลอมากกว่า
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือคำแนะนำเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติ ควรพบแพทย์เพื่อตรวจร่างกายและวางแผนการรักษาที่เหมาะกับตัวท่านเอง